Szabla polska



Szabla wykszta販ona w Polsce w drugiej po這wie XVI i w pierwszej po這wie XVII wieku, jako efekt asymilacji wp造w闚 wschodnich, kt鏎e dotar造 do Polski przez W璕ry. Pierwszym typem bojowej szabli polskiej by豉 tzw. szabla w璕iersko-polska. Pod koniec XVI wieku i w pierwszej po這wie XVII wieku wyst瘼owa造 - bator闚ki i - zygmunt闚ki, kt鏎ych wyznacznikiem stylistycznym by造 g這wnie o charakterystycznej ornamentacji. W drugiej po這wie XVII wieku dochodzi do wykszta販enia si pod wp造wem wzor闚 tureckiego kr璕u kulturowego szabli ozdobnej (w oparciu o wczeniejsz wersj bojow) o bardzo charakterystycznej r瘯ojeci otwartej z tzw. orl g這wic, czyli karabeli ozdobnej. W tym samym czasie wykszta販a si bardzo charakterystyczny typ bojowej szabli polskiej o r瘯ojeci zamkni皻ej, tzw. szabla husarska, kt鏎a wywar豉 nast瘼nie ogromny wp造w na kszta速owanie si formy szabli polskiej a do czas闚 nam wsp馧czesnych, jak r闚nie na kszta速owanie si zachodnioeuropejskiej szabli bojowej. O tym, jak znakomit broni by豉 szabla polska w sensie funkcjonalno-estetycznym, wiadczy fakt, i Turcy ju w XVIII wieku uwa瘸li, 瞠 szabla jest narodow broni polsk, 瞠 z Polski si wywodzi, gdy tymczasem jej drogi do naszego kraju mi璠zy innymi prowadzi造 z Turcji. Wszystkie typy szabli polskiej by造 u篡wane w r騜nych formacjach jazdy i piechoty narodowego autoramentu. Om闚ione typy szabli polskiej by造 typami podstawowymi, najbardziej charakterystycznymi, obok kt鏎ych wyst瘼owa這 szereg innych nawi頊uj鉍ych mniej lub bardziej do nich, np. szable ormia雟kie, lub odr瑿nych, np. zupe軟ie w stylu wschodnim czy zachodnim. Jednak to one wszystkie razem tworz niepowtarzalne zjawisko, kt鏎e okrelamy mianem typu szabli polskiej. W Polsce w XVII wieku dosz這 do wykszta販enia si specyficznej szermierki polskiej, kt鏎a wywar豉 wielki wp造w na spos鏏 walki szabl w wojsku polskim w czasach pniejszych. W oparciu o XVII-wieczne pami皻niki, mi璠zy innymi J.Ch. Paska i J. Poczobuta Odlanickiego, mo積a stwierdzi, 瞠: 1) Wi瘯szo walk szablowych tak cywilnych, jak 穎軟ierskich, odbywa這 si w pieszym starciu z pojedynczym przeciwnikiem; 2) Na 19 celnych ci耩 14 dokonywano w r瘯 oraz 5 w g這w - podczas pojedynku Paska z Nuczy雟kim: "... s drugim czy za trzecim ci璚iem dosi璕貫m mu palc闚", a podczas pojedynku Odlanickiego ze Snarskim: "... przysz這 mi si z towarzyszem Snarskim poci寞, kt鏎emum palec uci像"; 3) Stosowane by造 cz瘰te zas這ny oraz odpowiedzi - w czasie pojedynku Paska z Jasi雟kim: "... przytnie mnie pot篹nie, a mi zadr瘸豉 szabla w garzci, wytrzyma貫m zak豉d. cienimy si z dziesi耩 razy - nic ani temu, ani temu"; 4) Walka jazdy podobna by豉 do walki typu pojedynkowego pieszego, np. podczas bitwy z Tatarami pod Rohatynem (1618): "... tam jednego Tatarzyna pojma Pan Borsczy雟ki, ch這pa, dobrego na jezdnika konnego, z kt鏎ym wi璚ej ni瞠li godzin wr璚z si siekli i rani, go dwa razy w r瘯u, a Tatarzyn uci像 mu wielki palec i ledwo go zm鏬". Dowodem istnienia oryginalnej i odr瑿nej polskiej szko造 szermierczej by豉 nauka walki palcatami (kijami). Tak o niej pisze J. Kitowicz: "Drug zabaw podczas rekreacji by造 kije, zwane palcatami, w kt鏎e pojedynkowali si studenci dwaj ze sob. Ten spos鏏 wielce by potrzebny dla stanu szlacheckiego, jako wprawiaj鉍y m堯d do zr璚znego w swoim czasie u篡cia szabli, kt鏎 nasi przodkowie na wojnach najwi璚ej dokazywali."



Geneza i oddzia造wanie szabli polskiej



Cofnij
Menu

Ubezpieczenia Olsztyn | Archiwum | Ubezpieczenia Olsztyn