Szabla czarna zwana husarską lub pałaszem husarskim



Szabla husarska jest polską szablą bojową o rękojeści zamkniętej, wykształcona w Polsce w drugiej połowie XVII wieku, używana przede wszystkim przez husarię, zwana również szablą czarną, gdyż miała czarno szmelcowaną oprawę rękojeści oraz okucia pochwy, pałaszem husarskim lub pałaszem pochyłym. Szabla husarska będąc syntezą cech szabel obcych, głównie węgierskich, tureckich i częściowo zachodnioeuropejskich, była tworem wysoce funkcjonalnym i estetycznym, dostosowanym do użycia przez formacje jazdy. Typowa szabla husarska charakteryzowała się rękojeścią, której przednie ramię jelca załamywało się pod kątem rozwartym (od 100° do 105°), przekształcając się w kabłąk dochodzący do głowicy, nie łączący się jednak z nią konstrukcyjnie, natomiast tylne ramię jelca było przeważnie spłaszczone na końcu w tzw. młotek o charakterystycznym kształcie trójliścia lub półokrągłym wygiętym na zewnątrz. Młotek tego kształtu wraz z innymi cechami rękojeści polskich szabel husarskich z XVII wieku zastosowany został do szabli polskiej wz. 1976. Przeciętna długość jelca wynosiła około 12 cm, wąsów około 8 cm, do górnego wewnętrznego wąsa mocowany był poprzez lutowanie, nitowanie lub po prostu jego okrągłe wygięcie, tzw. paluch służący do klinowania kciuka w celu lepszego ujęcia broni (przeciętna szerokość palucha wynosiła około 2,5 cm). Jelec z kabłąkiem wykonywano przeważnie ze stali, sporadycznie z brązu, pokrywanej mosiężną lub srebrną cyzelowaną blachą. Drewniany trzon rękojeści, obciągany skórą, jaszczurem i zupełnie sporadycznie tkaniną, o owalnym przekroju (długość około 10 cm) zwężał się lekko od nasady w kierunku głowicy. Przy trzonach nie obciąganych ich powierzchnie nacinano w drobny ornament dla pewniejszego uchwytu, owijano je splecionym drutem lub metalową taśmą. Trzon rękojeści mocowano bocznym nitem lub nitem z końca trzpienia, łącząc również na obydwa sposoby. Głowica rękojeści migdałowego kształtu miała wymiary około 3,5 cm x 5 cm. Kapturek, będący przedłużeniem konstrukcyjnym głowicy, przechodził przeważnie w warkocz (wycięty ozdobnie i zachodzący na grzbiet trzonu) i mocowany był do trzonu gwoździem, dochodząc często aż do jelca. Typowa głownia szabli husarskiej miała następujące parametry: średnia krzywizna głowni około 6-7 cm, długość około 82,5-86 cm, szerokość płazu u nasady około 2,3-2,8 cm, długość pióra około 20-25 cm (z reguły obosieczne było słabo wyodrębnione), środek ciężkości szabli znajdował się w odległości 20-25 cm od osi obrotu. Głownie szabel husarskich były żłobkowane przez całą szerokość płazu, ciągnione w bruzdy (od 2 do 8), gładkie z dwiema bruzdeczkami na jednym płazie lub ciągnione w dwa szerokie zbroczą podzielone żebrami. Umieszczano często na nich marki i znaki cechowe: IPZD, MPZI, IGZKI, IRIGO, literę S, N lub H oraz zestawienia tych liter (oNoNoNoN oN lub oHoHoHoH oH), kółka i krzyżyki oraz napisy typu: "Jezus, Maria, Józef" "Soli Deo Gloria" itp. Pochwy szabel husarskich wykonywano z drewna obciąganego czernioną oślą lub kozłową skórą i zaopatrywano je w okucia 3 lub 4 w stylu oprawy rękojeści, tzn. szyjkę, jedną lub dwie ryfki oraz trzewik. Szabla husarska ulegała ewolucji w zakresie swej formy i oprócz w/w typowych rodzajów rękojeści występowały również inne, wzbogacane o obłęki boczne, formę kosza złożoną z wężykowatych kabłąków uzupełniających kabłąk główny oraz oprawy z jelcem rozbudowanym w formę poziomej tarczki lub półtarczki. Znakomita konstrukcja polskiej szabli husarskiej pozwalała na stosowanie następujących cięć szermierczych:
a) cięcie bezpośrednie, odbijane - niezbyt mocne, za to bardzo szybkie i dokładne, można było stosować je z dużej i z małej odległości, w walce pieszej z pojedynczym przeciwnikiem, jak również w walce konnej (szczególnie w zgiełku bitewnym), gdzie zachodziła potrzeba zadawania cięć bardzo szybkich w różnych kierunkach; był to rodzaj cięcia bardzo przydatny dla każdego typu jazdy;
b) cięcie rozcinające (tzw. tasakowe), zamachowe z łokcia lub z ramienia, dające w efekcie bardzo silne uderzenie, było stosowane przede wszystkim w walce pieszej z małej odległości (z przeciwnikiem nawet częściowo zabezpieczonym uzbrojeniem ochronnym);
c) cięcie przeciągane, zamachowe z ramienia, dające w efekcie uderzenie bardzo silne w trakcie walki z dużej odległości, cięcie tego typu było stosowane w celu przecięcia ciała lub też uzbrojenia ochronnego, łączyło ono w sobie możliwości krajania sztychem w walce konnej i pieszej.










Cofnij
Menu

Ubezpieczenia Olsztyn | Archiwum | Ubezpieczenia Olsztyn