Ubiory XVII wieczne według
Marii Gutkowskiej-Rychlewskiej




Na początku chcieliśmy zaproponować wszystkim zapoznanie się z omawianym dziełem. Przedstawiony tekst jest jedynie malutką kropelką w wielkim morzu. Poniższy tekst ma na celu zareklamować "Historię ubiorów" Marii Gutkowskiej-Rychlewskiej.
W Polsce od 1630 roku najbardziej popularne były żupany i delie z bogatymi akcesoriami, jak np. wyróżniające się wielkością guzy i osadzone w złotych oprawach kity piór czaplich lub strusich przy czapkach. W okresie sarmatyzmu obok zmiany formy kołnierza zaznaczyła się w żupanach polskich tendencja do rozluźnienia formy ubioru. Jest zauważalna wyraźna zmiana w kroju kołnierza: zamiast podwyższenia kołnierza w tyle nowa jego wersja przewiduje jednakową wysokość dokoła, a na przodzie kołnierz lekko się rozchyla. Rękawy żupana były w tym czasie w górnej części szerokie, a i sam żupan był szeroko skrojony w ramionach. Po nałożeniu żupana tworzyły się na zbyt długich rękawach poprzeczne fałdy. Tył i przód żupana skrojone były jednolicie bez odcienia na lini stanu; po zapięciu przodu fałdy grupowały się w tyle po obu stronach przy rozporkach na kieszenie. Nad bocznymi fałdami żupan jest wcięty, co posiada wpływ na dobry jego układ. Typowe dla polskich żupanów w XVII wieku jest głębokie zachodzenie prawej poły ubioru na lewą. Stroje jedwabne otrzymywały zwykle w całości podszycie z lnianego płótna lub tkaniny bawełnianej. Dla dodania miękkim strojom jedwabnym lub szytym z cienkiego sukna pewnej sztywności używano do podszycia kieru, taniego gatunku sukna, zwykle koloru białego. Żupany u dołu obszywano dokoła "listwą kitajkową", czyli taftową, i dawano na połach przodu szersze i wyższe - "po pas" - jedwabne podszycie taftowe, które było widoczne po rozchyleniu brzegów żupana. Bogate żupany były szyte z tkanin jedwabnych, z adamaszku lub atłasu. Czasem na kołnierz żupana jest wyłożony biały płócienny kołnierz podobnego kroju. Często spotykanym wykończeniem żupanów (na brzegach kołnierza i połach przodu) jest jedwabny sznureczek, obejmujący szereg guzów i tworzący pętelki. Delię noszono w XVII wieku zwykle tylko narzuconą swobodnie na ramionach i spiętą pod szyją albo w innym układzie nakładano tylko jeden rękaw normalnie, a na drugie ramię delię narzucano i spinano pod szyją. Delia z szerokim futrzanym kołnierzem była najczęściej używanym ubiorem wierzchnim. Delia była często ozdabiana szerokimi pętlicami z jedwabiu. Żupany i delie użytkowe należące do odzieży codziennej szlachty, mieszczaństwa i wojskowych, były szyte ze sukna wełnianego. Pasy do żupanów były wykonane z delikatnej tkaniny jedwabnej. Noszono je "dla okazałości" na podkładzie z tkaniny wełnianej.
Duży wpływ na sylwetkę kobiecą miały w modzie polskiej XVII wieku futrzane kołpaki, przypominające swym kształtem duży bochen chleba. Kołpaki z ciemnego futra nakładały kobiety na sztywną, dość krótką chustkę, upiętą na małym, czarnym lub białym czepeczku, okrywającym całkowicie włosy. Pod wpływem mody zachodniej występuje naszywanie kilku rzędów pasamonów i koronek złotych i srebrnych, a także jedwabnych na spódnicach kobiecych i powtarza się określenie sukni alamoda. Alamoda składała się w Polsce z dwóch części: stanik z rozcinaną baskiną był skrojony jak męski pouropoint lub kazjaka, dlatego określenie kazjaka było czasem używane także w spisach sukni kobiecych. Suknię tę obszywano ze spódnicą pasamonami, często jedwabnymi. W kobiecych okryciach szlacheckich i mieszczańskich spotykamy czasem krótkie, narzucone na ramiona, ozdobione pasamonami okrycia. W omawianym okresie występują jeszcze w odświętnych sukniach szlachcianek modele uszyte ze złotogłowiu na stożkowatym fortugale, z gładką spódnicą, sztywnym stanikiem, z dodatkiem krótkiej pelerynki zaczepionej na ramionach i futrzanego kołpaka.



Cofnij
Menu

Ubezpieczenia Olsztyn | Archiwum | Ubezpieczenia Olsztyn