Rohatyna, dziryt



Rohatyna jest formą długiej dzidy o grocie początkowo zaopatrzonym u dołu w kolec, używana jako broń myśliwska i bojowa; od schyłku XV wieku znana z terenów Litwy, gdzie związana była z osiadłymi tam Tatarami. W Polsce znana od XVI wieku. Według ówczesnych źródeł pisanych występowała w rotach strzelczych wraz z łukiem, aż do końca XVIII wieku, uważana za praformę polskiej lancy kawaleryjskiej. M. Bielski w XVI wieku tak pisał o rohatynie: "...prócz kuszy, rohatynę nasi mieli którą uwiązawszy u łęku, przy koniu włuczyli i przeto ją włócznią zwali" - a tak A. Fredro w "Porządku Wojennym" z XVII wieku: "Rohatyna zaś dobra na rajtara niemieckiego, na kozaka pieszego, na Tatarzyna konnego, bo dla lekkości i tam i ówdzie łatwo się nią obrócić. W ciągnieniu zaś na sznurach z ramienia lewego może wisieć, żeby prawą ręką swobodnie można było władać. Długości rohatyna ma mieć 5 łokci albo trochę mniej". Rohatyna jest obok dzidy uważana za praformę lancy ułańskiej. Jej źródłosłów nie jest jednoznacznie ustalony, jedni szukają go na Rusi (wg Z. Glogera stamtąd przedostała się na Litwę, a następnie do Polski), inni w Czechach, stąd miała przyjść do Polski pod nazwą rogaciny (od rogu, który początkowo miała w dolnej części grotu).
Dziryt - była to krótka broń drzewcowa do miotania o długości ok. 170 cm, złożona ze stalowego grotu z zadziorami (w celu utrudnienia wyciągnięcia z tarczy lub z ciała przeciwnika) osadzonego na drzewcu; używana przez Turków i Tatarów, przez których była wożona w specjalnym sajdaku, zwanym dżerit lub dżit, mieszczącym w sobie trzy dziryty, a także w Polsce, o czym pisze A. Czartoryski: „Używali ich Polacy, nosząc je, i przypasując się do nich; nie więcej jak trzy w jednym olstrze". Jedno ze źródeł XVIII-wiecznych tak określa dziryt: „Dziryt, pewna niby włócznia trzy łokcie wzdłuż, z grotem na końcu, jedno z tem co starsi zwali piła".





Cofnij
Menu

Ubezpieczenie Olsztyn | Archiwum | Ubezpieczenie Olsztyn