Ubiory kobiece

Wraz z pojawieniem się krótkiego stroju męskiego zarysowała się wyraźna różnica między ubiorem męskim a kobiecym. Ogólnie rzecz biorąc, ubiór kobiecy, obcisły u góry i wydłużony trenem, podkreślał wiotkość sylwetki, kładąc nacisk na szczupłość talii oraz krągłość bioder i piersi. Strój ten był zawsze bardzo dopasowany, dlatego też cotta spodnia była rozcięta i sznurowana na plecach, a obcisły stanik sukni wierzchniej był sznurowany z przodu. Moda na poddany do przodu brzuch przewija się w całej twórczości plastycznej XV wieku. Wąską talię podkreślały zaszewki. Stopniowo w stroju kobiecym pojawił się dekolt, wyszukane nakrycia głowy oraz rozmaite ozdobne szczegóły, jak wąskie pasy tkaniny doszyte do rękawów czy nacinania załamujące ogólną linię stroju. Dekolt stanowił innowację budzącą gorący sprzeciw kaznodziejów. Przypisywano mu pochodzenie cypryjskie, gdzie miał zostać wylansowany na słynącym z elegancji dworze królów z dynastii Lusignan. Jako bieliznę kobiety nosiły koszulę z cienkiego płótna lub jedwabiu, z dekoltem i rękawami, oraz blanchet, podobny do wcześniejszego doublet. Było to długie ubranie spodnie, niekiedy podszyte futrem, niekiedy tylko płócienne, w późniejszym okresie wzmiankowane jako strój do kąpieli. Spełniało też rolę ubioru domowego. Cotta została zastąpiona przez suknię z obcisłym, sznurowanym stanikiem. Miała ona zazwyczaj dekolt, krótkie rękawki i sznurowane rozcięcie. Była noszona pod suknią wierzchnią lub samodzielnie. Jednym z najbardziej eleganckich średniowiecznych strojów był surcot ouvert, pozostający w modzie przez prawie dwa wieki. Była to suknia wierzchnia ze stanikiem mocno wyciętym po bokach od pach do bioder, spod którego wystawała suknia spodna. Przód tworzył rodzaj kamizelki, zazwyczaj obszytej gronostajem, podobnie jak wycięcia pach. Pośrodku ciągnął się szereg ozdobnych zapinek lub guzików. Stroju dopełniała bardzo szeroka, opadająca na ziemię spódnica. Na niektóre uroczystości zakładano spódnicę dwubarwną (mi-partie) lub zdobioną herbami (armoriee), podobnie jak w poprzedniej epoce. Dekolt, zaokrąglony i dosyć płytki, w XV wieku stał się trójkątny, kamizelka natomiast została zredukowana do dwóch wąskich pasków gronostajowego futra okalających wycięcia na ręce. Surcot ouvert noszono bez pasa, ten jednak, zakładany na spodnią suknię, pozostawał widoczny na odsłoniętych biodrach. Na początku XV wieku kobiety nosiły, podobnie jak mężczyźni, bardzo długą robe-houppelande, zapinaną z przodu na guziki, z obszernymi rękawami, rozszerzonymi lub zamkniętymi. Termin suknia (robe) miał szersze znaczenie, chociaż chętniej używano określenia szata kobieca (habit de femme). Był to zawsze ubiór długi, zakładany przez głowę, podobnie jak koszula. Aby ułatwić chodzenie podwijano ją, przytrzymując albo ręką, albo zapinką zwaną troussoire. W połowie XV wieku trójkątny dekolt sięgał z przodu aż do talii. Jego głębokość ograniczała pozioma wkładka z tkaniny, zazwyczaj czarna, której zastosowanie doprowadziło do powstania dekoltu kwadratowego. Boki dekoltu często okrywała chusta z przejrzystej, białej tkaniny. Pod piersiami kobiety nosiły dość szeroki pasek. Pod koniec XV wieku, za panowania Karola VIII i Ludwika XII, suknia wyparła wszystkie inne ubiory kobiece, z wyjątkiem surcot ouvert, pojawiającego się wyjątkowo jako strój ceremonialny. Nie ulegała zmianie ogólna forma sukni, jedynie jej stanik stał się płaski z kwadratowym dekoltem pochodzenia włoskiego, zdobionym kolorowymi haftami. Rękawy były proste i szerokie, zakończone dużym podwiniętym mankietem. Rękawy takie zwano francuskimi, w odróżnieniu od rękawów włoskich, złożonych z dwóch części (rękaw i naramiennik) zesznurowanych na wysokości łokcia, spomiędzy których wystawał bufiasty rękaw koszuli. Peleryna i płaszcz pozostawały w użyciu przez całe stulecie. Przy pasku sukni kobiety zawieszały łańcuszek, na którym mocowano różnego rodzaju przedmioty codziennego użytku (np. nożyczki, igielniki, klucze). Zwyczaj ten przetrwał od XIV do połowy XVII wieku, zwłaszcza wśród ludu.



Surcot ouvert

Surcot ouvert, z paskami futra naszytymi wzdłuż przodu i bocznych wycięć, ozdobiony biżuteryjnymi guzikami, należał do strojów paradnych. Pod nim jest widoczny szeroki pas sukni spodniej. We Włoszech był spotykany rzadziej niż we Francji, gdzie przetrwał do początku XVI wieku.



Rzeźba kominkowa kobiety w robe-houppelande z workowymi rękawami, w płaszczu spiętym taśmą i w czepcu poduszkowym. Z kamienicy przy rynku Dam w Amsterdamie, ok. 1450.



Rzeźba kominkowa przedstawiająca kobietę w sukni z krótkimi rękawami z trenem; w czepcu siodłowym nałożonym na siatkę lub czepek. Z kamienicy przy rynku Dam w Amsterdamie, ok. 1450.




Cofnij
Menu

Ubezpieczenie Olsztyn | Archiwum | Ubezpieczenie Olsztyn