Ubiory męskie

Zachodnioeuropejski styl ubierania, dominujący w Polsce w XV wieku, można już śmiało określić jako modę w dzisiejszym rozumieniu tego słowa, czyli stosunkowo częste i powszechne zmiany form odzieży oraz świadome stylizowanie ludzkiej sylwetki według określonych wzorców. W sztuce dojrzałego gotyku była wyraźna tendencja do akcentowania elementów wertykalnych, która decydująco wpłynęła na podkreślanie w wyglądzie człowieka smukłości sylwetki. Zaznaczano przy tym znamienne różnice proporcji i odrębności anatomiczne męskiej i kobiecej figury. Mężczyzna miał mieć szerokie bary i wąskie biodra, uwypukloną klatkę piersiową oraz szczupłe, długie nogi; idealna kobieta zaś sylwetkę wiotką o wątłych, spadzistych ramionach i małym biuście. Taką stylizację postaci widzimy w wielu zabytkach polskiej sztuki XV stulecia: w rzeźbionych i malowanych wizerunkach Madonny, świętych, dostojników i zwykłych śmiertelników obojga płci. Wielka różnorodność form ówczesnych ubiorów i towarzyszących im dodatków sprawiła, że dopasowanie wyglądu do obowiązującego kanonu piękna nie oznaczało bynajmniej monotonii. Do Polski docierały wpływy zarówno mody francuskiej, jak i niderlandzkiej czy niemieckiej; obok nich trwały i rozwijały się rodzime formy ubiorów. Noszono zatem stroje bardzo urozmaicone, zwłaszcza w miastach, przeżywających okres gospodarczej i kulturalnej świetności za panowania syna Władysława Jagiełły, Kazimierza Jagiellończyka (1447-1492). W późnogotyckiej modzie męskiej przeważały ubiory krótkie i obcisłe. Popularnym rodzajem codziennego odzienia był kabat - rodzaj kaftana, noszonego bezpośrednio na koszuli. Aby utrzymać ciężar zakładanych na kabat ubiorów wierzchnich czy zbroi, a także mocowanych doń nogawic, kaftan ten był odcinany w talii, miał poszerzone ramiona i obszerniejsze u góry rękawy, z przodu zaś - zapięcie lub sznurowanie; sięgał przeważnie do połowy ud lub do kolan. W końcu XV wieku niski, stojący kołnierz kabata zaczęto zastępować owalnym wycięciem, pozwalającym pokazać suto marszczony przód koszuli; niekiedy bielizna wystawała także z rękawów, przecinanych na łokciach dla wygody ruchów. Kabat przepasywano dość wąskim, rzemiennym pasem, do którego przyczepiano krótką broń lub kaletkę - małą, najczęściej skórzaną sakiewkę na pieniądze. Jako praktyczny i skromny ubiór codzienny i wojskowy kabat noszony był w Polsce długo, jeszcze w czasach nowożytnych. Do kabata, jaki czy dłuższej tuniki panowie zaczęli zakładać jednolite, wąskie i obcisłe spodnie, sukienne bądź skórzane. Wpuszczano je w miękkie, płytkie ciżmy o wydłużonych noskach (ale nie tak przesadnie, jak to bywało w modzie zachodniej, w której noski butów miały nawet kilkadziesiąt centymetrów długości). W Polsce mężczyźni stosowali także praktyczne, dobre na słotę i zimno buty o wysokich, luźnych cholewkach - skórznie. Bardzo urozmaicone kształty miały męskie nakrycia głowy. Nadal powszechnie używano ochronnych kapturów, połączonych z kołnierzami o ozdobnie wycinanych brzegach. Noszono również filcowe kapelusze i czapki o stożkowatych główkach. Wygodne i tanie były także czapki ze spilśnionej dzianiny, których miękką główkę malowniczo drapowano. W końcu XV stulecia mężczyźni nakładali również duże, ściągane i marszczone na przedzie czepce z kosztownych tkanin. Eleganci nosili fryzury z długich, opadających na ramiona włosów, tręfionych w loki utrwalane... białkiem z jajek. Krytykował tę modę znakomity kronikarz Jan Długosz, pisząc w 1466 roku, iż Polacy "przesadzają się zniewieściałością z kobietami, na ich wzór zapuszczając kędziory". Męskie szaty wierzchnie w późnogotyckiej modzie były nadal długie i obszerne. W Polsce płaszcze, peleryny i opończe zazwyczaj ocieplano futrem. Okazałym, reprezentacyjnym okryciem stała się szuba - luźna, długa, zapinana z przodu, z obszernymi rękawami i dużym, futrzanym kołnierzem. Podbijano ją cennymi gatunkami futra, a jako pokrycie stosowano wzorzyste adamaszki lub aksamity.



Kabat


Cofnij
Menu

Ubezpieczenie Olsztyn | Archiwum | Ubezpieczenie Olsztyn